لشکر عقل و جهل

حديث «جنود عقل و جهل»

سماعه بن مهران گويد خدمت حضرت صادق (ع) بودم و جمعي از دوستانش هم حضور داشتند كه ذكر عقل و جهل به ميان آمد حضرت  فرمود: عقل و لشکر او و جهل و لشکر او را بشناسید تا هدایت شوید.
سماعه عرض کرد: یابن رسول الله فدایت شوم غیر از آنچه از شما استفاده کرده ایم چیزی نمی دانیم شما بیان فرمائید لشکر عقل و لشکر جهل کدامند. آن حضرت فرمود: خداوند عقل را از نور خود آفرید و او اولین مخلوق روحانی است و از سمت راست عرش آفریده شده است. سپس به او فرمان داد دور شو، دور شد پیش بیا پیش آمد خداوند فرمود تو را با عظمت نور خود آفریدم و بر تمام خلق خود گرامیت داشتم سپس جهل را از دریائی شور و ظلمانی آفرید و به او دستور داد دور شو دور نشد، پیش بیا نیامد، فرمود: خودپرستی و خودخواهی کردی نفرین بر تو باد سپس خداوند برای عقل هفتاد و پنج لشکر که همان صفات و فضائل اخلاقی است و در سرشت و فطرت انسانی است قرار داد و چون جهل آنچه را خداوند به عقل کرامت کرده بود، مشاهده کرد، دشمنی او را در دل گرفت و عرض کرد خداوندا عقل هم مخلوقی است چون من که او را آفریدی و کرامت بخشیدی و تقویت نمودی و من نقطه مقابل و ضد او هستم و در برابر او قوت و نیروئی ندارم. خداوند همان اندازه لشکری که به عقل داده بود، به جهل نیز عطا کرد. و فرمود اگر معصیت مرا بنمائی تو را از رحمت خود دور سازم. اینگونه بود که خداوند هفتاد و پنج لشکر به عقل مرحمت فرمود و هفتاد و پنج لشکر به جهل و فهرست هرکدام از لشکر عقل و جهل را بیان فرمود:
 

لشکریان عقل یا فضائل اخلاقی انسان
 

1- نیکوکاری و خیرخواهی وزیر عقل
2- ایمان به خدا و آرامش روح
3- تصدیق حق و حقیقت
4- امیدواری به حق
5- عدل و داد
6- رضا و خوشبینی
7- شکر و سپاسگزاری
8- آرزوی ترقی و تکامل
9- توکل به خدا
10- محبت و رحمت
11- علم و دانش
12- رأفت و شفقت
13- فهم و زیرکی
14- عفت و پارسائی
15- زهد و دل شستن از دنیا
16- خوشخوئی و مدارا کردن
17- بیم و ترس از خدا
18- تواضع و فروتنی
19- سکینه و آرامش
20- حلم و حوصله
21- خاموشی و کم گوئی
22- پذیرش حق و عدالت
23- یقین
24- صبر و شکیبائی
25- عفو گذشت
26- غنا و چشم نداشتن به مال مردم
27- فطانت و متوجه امورات بودن
28- حافظه قوی و یادآوری
29- عاطفه و مهربانی
30- قناعت و اندازه نگه داشتن
31- مواسات و کمک رسانی به دیگران
32- وفای به عهد
33- فرمانبرداری و اطاعت الهی
34- خضوع و خشوع به درگاه الهی
35- سلامت نفس
36- محبت و مودت به یکدیگر
37- راستی و راستگویی
38- حق گوئی و حق خواهی
39- امانتداری و درستی
40- اخلاص در عمل
41- شهامت و شجاعت
42- دوستی و محبت به دیگران
43- زیرکی و خوش فهمی
44- مدارات و سازش
45- حفظ آبروی دیگران
46- نماز و نیایش به درگاه الهی
47- روزه و کم خوری
48- جهاد و کوشش در راه خدا
49- حج و اجابت دعوت خدا
50- راز و حرف دیگران نگهداشتن
51- حفظ حقوق پدر و مادر
52- با حقیقت بودن
53- به خوبی دعوت کردن
54- حفظ و نگهداری خود از عمل زشت
55- تقیه و نگهداری عقیده از دشمن
56- انصاف و جوانمردی
57- خوش زبانی و خوش روئی
58- نظافت و پاکیزگی
59- حیاء و شرم
60- میانه روی و اقتصاد
61- سهولت و آسانی کار
62- برکت و توسعه در نعمت
63- عافیت و سلامتی
64- اتقان و محکمی کار
65- حکمت و صلاح اندیشی
66- سکینه و وقار
67- سعادت و خوشبختی
68- توبه و پشیمانی
69- استغفار و طلب آمرزش
70- احتیاط و محافظه کاری
71- دعا و درخواست از خدا
72- خرمی و مسرت خاطر
73- خوشدلی و شادی
74- الفت و درستی
75- سخاوت و بخشش

لشکریان جهل یا رذائل اخلاقی انسان

1- شرارت و بدخواهی وزیر جهل
2- کفر و پریشانی
3- انکار حق و حقیقت
4- ناامیدی به حق
5- ظلم و ستم
6- نارضایتی و بدبینی
7- کفران نعمت
8- یأس و نومیدی به ترقی و تکامل
9- حرص و آز به دنیا
10- بی مهری و نامهربانی
11- جهل و نادانی
12- شقاوت و قساوت
13- کودکی و حماقت
14- بی حیائی و بی بندوباری
15- حب دنیا و دنیاپرستی
16- بدخوئی و بدرفتاری
17- بی اعتنائی به فرمان خدا
18- تکبر و خودخواهی
19- اضطراب و تشویش
20- بی حوصلگی و برافروختگی
21- پرگوئی و پرحرفی
22- سرکشی از حق و عدالت
23- شک و تردید
24- جزع و بی تابی
25- انتقام جوئی و بازخواست
26- فقر و چشم داشت به مال مردم
27- کودنی و بی توجهی به امورات
28- فراموشی و نسیان
29- بی علاقگی و نامهربانی
30- حرص و بی حساب خرج کردن
31- منع کمک به دیگران
32- پیمان شکنی
33- نافرمانی و معصیت پروردگار
34- گردنکشی و بی اعتنایی به پروردگار
35- ماجراجوئی
36- بغض و بدخواهی به یکدیگر
37- کژی و دروغگوئی
38- باطل گوئی و بیهوده طلبی
39- خیانت و نادرستی
40- ریاکاری در عمل
41- سستی و تنبلی
42- دشمنی و خصومت به دیگران
43- کندذهنی و نفهمی
44- ناسازگاری و آشوبگری
45- غیبت کردن و آبروریزی
46- بی نمازی و کناره گیری از خدا
47- افطار و شکم پرستی
48- فرار و گریز از جهاد در راه خدا
49- نرفتن به حج و بی اعتنایی به خدا
50- سخن چینی و خبرسازی
51- گرامی نداشتن والدین و حق نشناسی به پدر و مادر
52- ریاکاری
53- به زشتی و بدی دعوت کردن
54- بی باکی و تظاهر به منکرات
55- اشاعه اسرار و بی پروائی
56- بی انصافی و ناجوانمردی
57- بدزبانی و درشتخوئی
58- کثافت و آلودگی
59- بی حیائی و دریدگی
60- تجاوز از حد و بی بندوباری در مصرف
61- سختی و صعوبت کار
62- بی برکتی و کمبودی در نعمت
63- بلا و گرفتاری
64- ظاهرسازی و سست کاری
65- بی حکمتی و بی فکری
66- ناآرامی و شتابزدگی
67- شقاوت و بدبختی
68- اصرار به گناه و بی اعتنائی
69- غرور و تبرئه از گناه
70- بی احتیاطی و سبک مغزی
71- تکبر و بی اعتنائی به خدا
72- بی نشاطی و دلمرده بودن
73- حزن و اندوه و آزردگی
74- تفرقه و نفاق و دشمنی
75- بخل و لئامت

این هفتاد و پنج لشکر از فضائل و خصلت های عقل است نتیجه روشنی و نورانیت است و 75 لشکر از رذائل جهل است که نتیجه ی تاریکی و تیرگی دل است و اگر در انسان عقل روشن شد و عملکرد انسانی کامل و دارای فضائل و کمالات و دارای عمل صالح می گردد و به کمال واقعی خود می رسد و سعادت دو دنیا نصیبش خواهد گردید و اگر جنود جهل بر انسان غلبه کرد، سراسر زندگی او حیوانی و شیطانی و پر از شر و شور برای خود و دیگران است (خسر الدنیا و الآخره) و این جنود عقل جمع نمی شود مگر در انبیاء و اوصیاء و مؤمنین که خداوند امتحان و آزمایش کرده باشد و قلب آن را به ایمان واقعی و اما دیگران ممکن است بعضی از جنود عقل را داشته باشند و بعضی از جنود جهل را و به هر اندازه که جنود عقل برتری بر جنود جهل داشته باشد به همان اندازه فضائل و کمالات و امتیازات بیشتری در انسان پیدا می شود.

الكافي، ج‏1، ص: 21


تعداد بازدیدکنندگان:1550
تاریخ بارگذاری:1392/7/10
8


دانستنی ها

تحول ‌پذیریمرگنیروی عادت
القاب آقا صاحب الزمان سوره یسشمع و آینه
نوروز مبارکزندگی یک رنج نیستاسترس
خواص عنابسنگ و مانعوابستگی و تعلقات
عباس "ع" پرواز کننده در عالم بهشتعباس "ع" پرواز کننده در عالم بهشتامام حسین ع
دعانیایشتخت سلیمان
پرفروش ترین داروها دگزامتازونتبریک میلاد حضرت ابوالفضل العباس (ع)
ساز دهنی یا Harmonicaپیاده روی پل طبیعت
فهرست انواع سازهامیوه های مناسب سرماخوردگیچهل قاعده شمس تبریزی
بانوی نورپیامک ویژه تسلیت به مناسبت ایام فاطمیه (س)کبد چرب